De waarde van een datagedreven gemeente

By 11 oktober 2016Nieuws

Wat een inspirerende en energieke dag wat dat! Op mijn eerste werkdag als trainee data science kon ik meteen mee naar de 4de bijeenkomst van BigDataGemeenten, ditmaal bij de gemeente Zaanstad. Zonder verwachtingen, maar met hoop interesse in de mogelijkheden van ‘big data’ binnen het maatschappelijk domein, doe ik, Lisanne Rijnveld, hierbij verslag van mijn ervaringen en opgedane kennis!

BigDataGemeenten wordt eens in het kwartaal georganiseerd met als doel om verschillende gemeenten met elkaar in gesprek te laten treden over wat data-gedreven werken voor gemeenten kan betekenen. Maar ook door van elkaar te leren of van elkaar te horen met welke experimenten of pilots er gestart zijn.

Ditmaal was gemeente Zaanstad de gastheer en deze had uitgepakt met een bijzondere locatie; de sociale werkplek Het Blauwe Pand. Het betrof een oude garage met een grote trap in het midden van de ruimte, een piano en boekenkasten vol oude boeken langs de muren en een opstelling van tafels en stoelen die zorgde voor een informele setting.  Dat maakte het een energieke omgeving passend bij het inspirerende onderwerp data-gedreven werken.

zaanstad-1

Opening door Jan van Ginkel – gemeentesecretaris gemeente Zaanstad

Voorzien van een goede kop filterkoffie werd iedereen welkom geheten door de gemeentesecretaris van de gemeente Zaanstad, Jan van Ginkel. Hij begon met de (confronterende) vraag wie van de aanwezigen 100% data-gedreven werkten, de reactie was een enkele hand. Hij vervolgde met de vraag wie er al een ‘beetje’ datagedreven werkte, waarop een aantal handen omhoog gingen. Op de vraag wie er data-gedreven zouden willen werken werden vrijwel alle handen in de lucht gestoken.

Jan van Ginkel ging in op een model waarbij het data-gedreven werken de gemeente kon versterken. Hij benoemde hierbij 3 domeinen; de versterking van beleid, de versterking van samenwerking en de versterking van de maatschappij. Hij gaf hierbij een mooi voorbeeld van een gemeente in Frankrijk waarbij iedere inwoner die op ongeveer 3 meter hoogte  woonde een aardbeienplantje toestuurde. Hen werd gevraagd de plantjes op het balkon te laten groeien en na enkele weken een blaadje van de plant in te leveren. Aardbeienplantjes houden veel stof vast en op ongeveer 6 meter hoogte (3 hoog) is de stofmeting optimaal. Op deze manier kon het stofgehalte binnen de gemeente worden bepaald. Deze samenwerking tussen inwoners en gemeenten bij het verzamelen van data resulteerde in lagere kosten en een gratis aardbeitje voor de inwoners.

Tot slot kon Jan zijn trots moeilijk bedwingen en  vertelde dat hij blij was te zien dat de gemeente Zaanstad daadwerkelijk stappen zet  om meer data-gedreven te werken. Zo zijn er inmiddels 23 pilots opgezet en werd de start van de eerste data science trainee, Boris, aangekondigd en tevens verrast met een mooie bos bloemen. Want, zoals zijn slotzin eindigde; DATA moet je DOEN.

zaanstad-2

Kersverse data scientist Boris wordt welkom geheten bij de gemeente Zaanstad

 

Het Zaans Datalab en Pakhuis – Tom Pots en Gert-Jan Timmerman

Het Zaans Datalab moet een omgeving creën waarin mensen kunnen experimenteren met data gedreven werken. Om dat te faciliteren is er behoefte aan een datapakhuis, waarin data op de juiste manier wordt opgeslagen zodat deze toegankelijk wordt gemaakt en optimaal kan worden benut door zowel ambtenaar als inwoner. Tom Pots, verbinder en gangmaker binnen de gemeente Zaanstad op het gebied van big data, vertelde samen met Gert-Jan Timmerman, architect van het datapakhuis, hoe ze deze metafoor van een Zaans pakhuis goed konden inzetten voor een beter begrip van de functionaliteiten binnen de organisatie. Tegelijkertijd biedt het handvatten de doelstellingen te concretiseren en er met de betreffende stakeholders over te kunnen praten. Inmiddels is de ontwikkeling van het datapakhuis voor interne data in volle gang. Tevens wordt er ook alweer naar toekomst gekeken, hoe dit datapakhuis zo te bouwen dat het ook data van buiten de organisatie, zoals bijvoorbeeld open en ongestructureerde data, te gaan inzetten voor toepassingen van de gemeente Zaanstad.

zaanstad-3

Interactieve lunch– Nicolette van der Slot

Ook was er een primeur bij BigDataGemeeten. De altijd prettige lunch werd dit maal gecombineerd met een interactieve sessie van Nicolette van der Slot, waarin men in groepjes nadacht over het antwoord op verschillende vragen of kwesties waar veel van de gemeenten herkennen of nog tegen aan gaan lopen. Door met verschillende groepjes in korte sessies van zeven minuten hierover na te denken, werd er een hoop kennis en ervaring gedeeld. Tegelijk werden er ook nieuwe contacten gelegd door de herkenning in uitdagingen van elkaar. Aan het eind van de sessie werden de conclusies per vraag gepitched door de tafelheren die tussen al het enthousiasme de juiste informatie aan de verschillende tafels probeerden te destilleren.

Ben je benieuwd naar de vragen, specifieke uitkomsten en benoemde antwoorden door uw collega’s gedurende deze interactieve sessie? In de publicatie ‘de weg naar data-gedreven werken voor gemeenten’, vind u een uitgebreid schrijven over de behandelde vraagstukken en uitkomsten.

Privacyrecht, wat kan er nu eigenlijk wel? – Anton Ekker

Hierna kwam Anton Ekker aan het woord wiens presentatie het privacyrecht betrof. Hij vertelde dat hem was gevraagd een positief verhaal te houden, wat de controversie omtrent dit onderwerp meteen duidelijk maakte. Vragen die hij centraal stelde waren “wat betekent het nu écht?” en “wat kan er nu eigenlijk wel?”. De discussie die er onder de deelnemers uit oplaaide laat zien dat dit een gevoelig onderwerp is. Het blijkt lastig te zijn goed in kaart te brengen wanneer data privacy gevoelig is, hoe je deze data het beste kan beschermen en bij wie die verantwoordelijkheid ligt. Thema’s die ook niet een eenduidig antwoord kennen en waar dus ook zeker nog niet het laatste woord over gesproken is. Desalniettemin waarschuwde Anton Ekker een ieder nogmaals het belang van op zijn minst goed geïnformeerd te zijn om goed overwogen keuzes te maken. Richting de nieuwe Europese wetgeving van 2018 neemt dit belang alleen maar toe, aldus de privacy advocaat.

Van innovatie naar productie – Martijn Imrich

De dag werd afgesloten met een presentatie verzorgd door Martijn Imrich, voor wie de druk gedurende de dag behoorlijk was opgevoerd doordat veel vragen werden doorgeschoven met “Hier kan Martijn u later wellicht meer over vertellen”.  Hoewel de lat hoog lag heeft hij een duidelijke en informatieve presentatie gegeven over hoe data-gedreven werken van innovatie naar productie kan worden gebracht. Door klein te beginnen, de juiste vragen te stellen en op tijd bij te sturen kunnen kleine stapjes leiden tot een grote stap richting een data-gedreven gemeente. Hij beaamde hier al behoorlijk goede geluiden over gehoord te hebben om zich heen gedurende de dag, doordat veel gemeenten inmiddels haar eerste pilots zijn gestart. Een ander belangrijk punt wat werd aangehaald is het vooraf bepalen van je interne ‘kopers’ van je project. Welke behoeftes leven er op dit moment bij de organisatie en wie gaan er mee werken of hebben er baat bij. Door dit van te voren te bepalen, is de kans van slagen en het daadwerkelijk gaan gebruiken van de pilot vele malen groter. Tot slot behandelde Martijn Imrich het bigdatalab dat in zijn ogen een toegankelijke en makkelijke manier is om op veilige manier een inrichting te bieden voor organisaties waarin geëxperimenteerd kan worden met data science. Een bigdatalab biedt alle faciliteiten en maakt dat de IT-afdeling niet voor een onmogelijke taak komt te staan.

En dat was het einde van een intensieve maar inspirerende bijeenkomst van BigDataGemeenten! Ik heb het ervaren als een leerzame, maar vooral energieke dag met een leuke informele sfeer. De locatie droeg daar zeker een steentje aan bij en naar mijn idee kan de trap in het midden van de ruimte als metafoor voor deze dag worden gezien:  Alle aanwezigen waren het er over eens dat data-gedreven werken veel kansen biedt voor zowel de gemeente als haar inwoners, maar om hier daadwerkelijk successen mee te halen zijn er nog wel wat treden te beklimmen. Desalniettemin zal het uitzicht dat bovenaan de trap lonkt, in de vorm van bijvoorbeeld dashboards en maatschappelijke impact, de klim naar alle waarschijnlijk zeker waard maken.

Dus ook mijn take home message: DATA MOET JE DOEN!